Uzman değerlendirme yaklaşımı
Rüzgâr kaynağı ile teknik varlığın birlikte incelenmesi
Rüzgâr enerjisi santrali değerlemesi; türbinler, kuleler, temeller, saha içi yollar, kablo sistemi, trafo ve şalt tesisleri, arazi hakları, lisans ve bağlantı koşulları ile üretim gelirini tanımlanmış kapsamda ele alır. Kurulu güç tek başına değer göstergesi değildir. Rüzgâr rejimi, türbin uygunluğu, kullanılabilirlik, kısıntı, kayıp, kalan ömür ve işletme giderleri sonucu etkiler.
Hizmet satış, finansman, teminat, ortaklık, finansal raporlama, sigorta veya yeniden yapılandırma amacıyla talep edilebilir. Proje şirketinin bütün değeri ile ayrı gayrimenkul, ekipman ve hak bileşenleri farklı görevlerdir. Borç ve işletme sermayesi gibi unsurlar kapsamda değilse açıkça dışarıda bırakılır.
Lisans, bağlantı ve arazi hakları
EPDK üretim lisansı, önlisans geçmişi, bağlantı ve sistem kullanım belgeleri, kabul ve kapasite bilgileri incelenebilir. Süre, güç, yükümlülük, devir ve sona erme koşulları ekonomik modele yansıtılır. Değerleme raporu lisansın geçerliliği veya devri hakkında kurum onayı yerine geçmez.
Türbin sahaları, yollar, enerji nakil hattı ve şalt için mülkiyet, kira, irtifak veya kullanım hakları kontrol edilir. Hak süresinin lisans ve ekonomik ömürle uyumu önemlidir. Eksik izin, dava veya erişim sorunu varsa varsayım ve risk olarak belirtilir.
Rüzgâr ve üretim verileri
Ölçüm direği, lidar veya işletme verileri ile uzun dönem düzeltme çalışmaları, bağımsız teknik raporlar üzerinden değerlendirilir. P50, P75 veya P90 gibi üretim senaryolarının anlamı ve veri kaynağı açık olmalıdır. Değerleme uzmanı rüzgâr ölçümünü yeniden üretmez; teknik danışman raporunun kapsamını ve ekonomik modelle tutarlılığını inceler.
Türbin bazında brüt-net üretim, kullanılabilirlik, elektriksel ve çevresel kayıplar, şebeke kısıntısı, arıza ve duruş verileri analiz edilebilir. Tek bir yılın rüzgâr koşulu normal kabul edilmez. Gerçekleşen üretim ile bütçe arasındaki farkın nedeni anlaşılmadan gelecek tahminine taşınmaz.
Türbin kondisyonu ve yatırım ihtiyacı
Türbin marka-modeli, güç eğrisi, devreye alma tarihi, çalışma saati, ana bileşen değişimleri, servis sözleşmesi, garanti, bakım ve arıza geçmişi incelenir. Kanat, dişli kutusu, jeneratör ve dönüştürücü gibi kritik bileşenlerin durumu teknik raporlardan alınır. Teknolojik eskime, yedek parça ve servis erişimi kalan ekonomik ömrü etkileyebilir.
Saha yolları, temeller, kablo, trafo ve şalt bileşenlerinin bakım-yenileme ihtiyacı ayrıca ele alınır. Söküm ve saha rehabilitasyon yükümlülüğü varsa gelecekteki maliyet olarak değerlendirilebilir. Değerleme, teknik durum garantisi vermez.
Yaklaşımlar ve nakit akışı
Gelir yaklaşımında üretim senaryosu, elektrik fiyatı veya destek mekanizması, ikili anlaşmalar, dengesizlik, kısıntı, işletme-bakım, arazi, sigorta, bağlantı, yenileme ve söküm giderleri ile uygun iskonto ölçütleri kullanılır. Fiyat ve döviz kabulleri rapor tarihiyle uyumlu ve şeffaf olmalıdır.
Benzer RES işlemleri kapsamı bilindiğinde pazar yaklaşımında değerlendirilebilir; MW başına değer tek başına kullanılmaz. Yaş, kapasite faktörü, türbin modeli, lisans süresi, fiyat düzeni ve borç farklılıkları dikkate alınır. Maliyet yaklaşımı yeni tesis veya bileşen bazında destekleyici olabilir.
Talep edilebilecek belgeler
- Lisans, bağlantı, sistem kullanım ve kabul belgeleri
- Arazi mülkiyet, kira ve irtifak kayıtları
- Rüzgâr ölçüm ve enerji üretim değerlendirme raporları
- Türbin envanteri, SCADA üretim ve kullanılabilirlik verileri
- Bakım, garanti, arıza ve büyük bileşen kayıtları
- Gelir sözleşmeleri, işletme giderleri ve yatırım planı
Kısıntı, fiyat ve repowering senaryoları
Şebeke veya sistem işletmecisi kaynaklı kısıntı ile türbin arızası aynı kayıp türü değildir. Kısıntının geçmiş sıklığı, tazmin veya piyasa düzeni ve bağlantı bölgesindeki yeni kapasite, teknik danışman verileriyle değerlendirilir. Üretilemeyen teorik enerjinin tamamı gelir kabul edilmez. Dengesizlik ve tahmin sapması maliyetleri net nakit akışında ayrıca gösterilebilir.
Türbinlerin daha yüksek kapasiteli modellerle yenilenmesi, yani repowering, ayrı bir yatırım senaryosudur. Mevcut lisans, bağlantı, saha yerleşimi, temel ve yol uygunluğu, izin, söküm, yeni yatırım ve üretim artışı doğrulanmadan mevcut değere eklenmez. Senaryo inceleniyorsa mevcut tesis değeriyle karışmaması için ayrı sonuçlandırılır.
Elektrik fiyatı veya destek süresi sonrasındaki gelir, piyasa tahmini ve sözleşme verisine dayanır. Döviz, enflasyon, fiyat ve iskonto oranının birbiriyle tutarlı olması gerekir. Hassasiyet analizi rüzgâr, fiyat, kullanılabilirlik, gider ve büyük bakım değişiminin sonuç üzerindeki etkisini gösterebilir.
Saha genişletmesi ve portföy etkisi
Aynı bağlantı bölgesindeki kapasite artışı veya yeni türbin alanı ancak izin, bağlantı ve arazi hakkı bulunduğunda ayrı senaryo olarak değerlendirilebilir. Mevcut saha yolunun veya şaltın yeni kapasiteye hizmet edebilmesi teknik olarak doğrulanır. Portföy içinde birden fazla RES bulunması yönetim ve bakım tasarrufu sağlayabilir; ancak alıcıya özgü sinerji pazar katılımcılarının genel olarak ödemeye razı olduğu düzeyle desteklenmedikçe varlık değerine eklenmez. Türbinler arasında garanti, bakım sözleşmesi ve yaş farkı varsa tek ortalama ömür kullanmak yerine grup bazında analiz yapılabilir. Kuş göçü, gürültü, gölge, orman veya koruma alanı gibi çevresel yükümlülükler ilgili izin ve uzman raporları üzerinden ele alınır. Gelecekte ek önlem maliyeti doğurabilecek bir koşul varsa nakit akışında açık varsayımla gösterilir; değerleme çevresel uygunluk denetiminin yerine geçmez. Saha izleme ve telafi yükümlülüklerinin kalan lisans dönemiyle uyumu da ayrıca değerlendirilir.
Rapor, hassasiyetler ve başvuru
Rapor; varlık-hak kapsamını, lisans ve arazi verilerini, teknik-üretim incelemesini, fiyat ve gider varsayımlarını, yöntemleri, hassasiyetleri ve sonuç değerini içerebilir. Rüzgâr, fiyat, kısıntı, kullanılabilirlik ve büyük bakım değişimleri ayrı senaryolarla gösterilebilir. Gelecek üretim veya gelir garanti edilmez.
Teklif için saha konumu, kurulu güç, türbin sayısı-modeli, işletmeye giriş, lisans süresi, üretim geçmişi, değerleme amacı ve erişilebilir teknik-finansal belgeler paylaşılmalıdır. Saha güvenliği ve türbin erişimi önceden planlanır.